Kancelaria Partnerska Gabrysz i Doradcy w Tychach. Bezpłatna Infolinia: 800 70 30 97

Optymalizacja podatkowa podatków osobistych (2) – Indywidualne Konta Emerytalne (IKE)

Sukcesja finansowa

Optymalizacja podatkowa podatków osobistych (2) – Indywidualne Konta Emerytalne (IKE)

13.12.2012

Podatkowe działania optymalizacyjne w przypadku przedsiębiorców mogą mieć bardzo szeroki charakter. Dochody osobiste nie poddają się tak łatwo optymalizacji, ale jak wspomniałem w poprzednim odcinku cyklu, i w tym obszarze są możliwości, których nie należy lekceważyć. Jak to zwykle bywa, na podatkach bardziej mogą zaoszczędzić osoby uzyskujące stosunkowo wysokie dochody, lecz osoby te płacą również w ciągu roku dużo wyższe podatki bezpośrednie i pośrednie. Dzisiaj omówię pierwszy z instrumentów optymalizacyjnych – oszczędzanie w formie indywidualnego konta emerytalnego (IKE).

IKE kojarzy się najczęściej z oszczędzaniem na emeryturę, jednak cel oszczędzania może być dowolny – sposób wypłaty środków jest bardzo zróżnicowany. Korzyść podatkowa, jaką uzyskujemy w przypadku IKE, jest odłożona w czasie (w przeciwieństwie do IKZE, które omówię jutro, gdzie korzyść jest natychmiastowa). Dodatkowo korzyść ta jest przewidywalna i definitywna. Oznacza to, że w sytuacji, w której zachowamy warunki określone w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego, możemy z pewnością stwierdzić, że zgromadzone środki nie zostaną opodatkowane podatkiem od zysków kapitałowych (tzw. podatkiem Belki) w momencie ich wypłaty.

Oczywiście konieczna jest znajomość zasad gromadzenia środków na IKE, przestrzeganie regulacji ustawowych i powstrzymanie się od wypłat przed ustawowym terminem (wypłacając zgromadzone środki przed terminem określonym w ustawie, rezygnujemy ze zwolnienia podatkowego).

Jak już wspomniałem, na oszczędzanie i osiąganie korzyści podatkowych mogą pozwolić sobie osoby, które mają zapewnione środki na bieżące utrzymanie. IKE ma tę zaletę, że nie jesteśmy zobowiązani do regularnych wpłat – jeżeli nasze warunki ulegają czasowemu pogorszeniu, możemy sobie pozwolić na zaprzestanie wpłacania środków na IKE. Wystarczy, że w całym okresie oszczędzania będziemy dokonywać wpłat w 5 dowolnych latach programu lub wpłacimy ponad połowę zgromadzonych środków nie później niż 5 lat przed ich wypłatą (terminy te są krótsze w przypadku osób urodzonych przed 1949 r.) – aby móc skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

IKE pozwala na elastyczne kształtowanie oszczędności (a co za tym idzie – korzyści podatkowych). Ustawa określa górne limity wpłat – jest to 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej prognozowanego na dany rok; w 2012 roku to kwota 10 578 zł.

Instytucje prowadzące IKE mogą wskazać w umowie dolny limit wpłat – najczęściej jest to limit określony dla wpłat miesięcznych, kwartalnych, półrocznych i rocznych.

Lokata czy IKE?

Osoby zastanawiające się nad różnymi sposobami oszczędzania rozważają zawsze ulokowanie wolnych środków na rachunkach lokacyjnych. W porównaniu do IKE mają pewną zaletę – bank wypłaca oprocentowanie od całości środków wpłaconych na lokatę, instytucje prowadzące IKE pobierają natomiast opłatę za zarządzanie (opłaty mogą być różnie w umowach nazywane, jednak zawsze się pojawiają). Czy jest to jednak zaleta decydująca? Proponuję przeprowadzić we własnym zakresie proste obliczenia pozwalające samodzielnie ocenić, co jest bardziej korzystne. Oto przykład takiego obliczenia – na jego podstawie będziecie mogli przeprowadzić obliczenia własne.

Patrząc na wyniki, pamiętajmy, że liczymy efekty oszczędzania w dłuższym czasie – porównując bowiem IKE i lokaty, musimy pamiętać, że te pierwsze przeznaczone są dla osób zakładających długi horyzont oszczędzania (najczęściej do 60. roku życia lub 55. roku życia, jeżeli osoba oszczędzająca uzyska w tym wieku uprawnienia emerytalne).

Aby przeprowadzić wyliczenia musimy przyjąć pewne założenia. Do moich obliczeń przyjąłem następujące wartości:

  1. inflacja w okresie oszczędzania – 3% w stosunku rocznym;
  2. kapitalizacja na lokacie – roczna;
  3. procent oferowany przez bank – 6%;
  4. podatek Belki w okresie oszczędzania – 19%;
  5. zainwestowana kwota – 10 000 zł;
  6. średnia stopa zwrotu z IKE w okresie oszczędzania – 6%;
  7. okres oszczędzania – 10 lat (te okresy będą często dłuższe, przyjąłem 10 lat dla zachowania czytelności wyników);
  8. opłata pobierana przez instytucję prowadzącą IKE – 4% od kwoty do 4000 zł, powyżej 4000 zł brak opłaty (warunki oferowane przez AVIVA).

Obliczenia pokazują, co się stanie w obu wariantach z kwotą 10 000 zł wpłaconą w grudniu 2012 r. i ile będziemy mogli otrzymać po 10 latach „leżakowania” tej kwoty.

Bank

Załóżmy, że w banku wpłacimy 10 000 zł 31 grudnia 2012 r. na lokatę roczną z roczną kapitalizacją. Po roku na naszym rachunku pojawi się kwota 10 600 zł. Od kwoty 600 zł bank potrąci i odprowadzi podatek Belki – pozostanie więc na następny rok lokacyjny 10 600 zł – (600 zł * 19%) = 10 486 zł. Tę kwotę ponownie wpłacimy na lokatę – tę operację będziemy powtarzać jeszcze 9 razy. Przyrost środków pokazuje poniższa tabela:

Rok

Kwota na rachunku

Stopa zwrotu

Przed podatkiem

Po podatku

Wartość odtworzeniowa

Rzeczywisty zysk

Realna stopa zwrotu

1

10 000,00 zł

6,00%

10 600,00 zł

10 486,00 zł

10 300,00 zł

186,00 zł

1,86%

2

10 486,00 zł

6,00%

11 115,00 zł

10 995,00 zł

10 609,00 zł

386,00 zł

3,86%

3

10 995,00 zł

6,00%

11 655,00 zł

11 530,00 zł

10 927,00 zł

603,00 zł

6,03%

4

11 530,00 zł

6,00%

12 222,00 zł

12 091,00 zł

11 255,00 zł

836,00 zł

8,36%

5

12 091,00 zł

6,00%

12 816,00 zł

12 678,00 zł

11 593,00 zł

1085,00 zł

10,85%

6

12 678,00 zł

6,00%

13 439,00 zł

13 294,00 zł

11 941,00 zł

1353,00 zł

13,53%

7

13 294,00 zł

6,00%

14 092,00 zł

13 940,00 zł

12 299,00 zł

1641,00 zł

16,41%

8

13 940,00 zł

6,00%

14 776,00 zł

14 617,00 zł

12 668,00 zł

1949,00 zł

19,49%

9

14 617,00 zł

6,00%

15 494,00 zł

15 327,00 zł

13 048,00 zł

2279,00 zł

22,79%

10

15 327,00 zł

6,00%

16 247,00 zł

16 072,00 zł

13 439,00 zł

2633,00 zł

26,33%

W kolumnie Wartość odtworzeniowa wyliczam wartość środków, odpowiadających wartości wpłaconych środków z uwzględnieniem skutków inflacji, czyli inaczej mówiąc – kwotę, która będzie „likwidowała” skutki spadku siły nabywczej w wyniku inflacji. Do tej wartości odnosi się kolumna Realna stopa zwrotu. Oczywiście są to wartości mocno przybliżone i szacunkowe; nie uwzględniają np. przesunięć siły nabywczej w obrębie różnych koszyków dóbr – pewne rzeczy drożeją mocniej, pewne wręcz tanieją. Chodzi tu jedynie o porównanie oszczędzania w obu formach.

IKE

Załóżmy, że na IKE wpłacimy 10 000 zł 31 grudnia 2012 r. z lokatą roczną. Opłata w wysokości 4% zostanie pobrana jednorazowo od kwoty 4000 zł, potem opłata ta nie będzie już pobierana. Zainwestujemy więc nie jak w banku kwotę 10 000 zł, a kwotę 10 000 zł – (4000 zł * 0,04) = 9840 zł. Po roku wartość zgromadzonych środków wyniesie 10 430 zł, czyli nieco mniej niż po pierwszym roku w banku. Ale zobaczmy, co będzie dalej:

Rok

Zgromadzone środki

Stopa zwrotu

Po roku

Wartość odtworzeniowa

Rzeczywisty zysk

Realna stopa zwrotu

1

9840,00 zł

6,00%

10 430,00 zł

10 300,00 zł

130,00 zł

1,30%

2

10 430,00 zł

6,00%

11 056,00 zł

10 609,00 zł

447,00 zł

4,47%

3

11 056,00 zł

6,00%

11 719,00 zł

10 927,27 zł

791,73 zł

7,92%

4

11 719,00 zł

6,00%

12 422,00 zł

11 255,09 zł

1166,91 zł

11,67%

5

12 422,00 zł

6,00%

13 167,00 zł

11 592,74 zł

1574,26 zł

15,74%

6

13 167,00 zł

6,00%

13 957,00 zł

11 940,52 zł

2016,48 zł

20,16%

7

13 957,00 zł

6,00%

14 794,00 zł

12 298,74 zł

2495,26 zł

24,95%

8

14 794,00 zł

6,00%

15 682,00 zł

12 667,70 zł

3014,30 zł

30,14%

9

15 682,00 zł

6,00%

16 623,00 zł

13 047,73 zł

3575,27 zł

35,75%

10

16 623,00 zł

6,00%

17 620,00 zł

13 439,16 zł

4180,84 zł

41,81%

Jak widać, w dłuższym czasie IKE ma zdecydowaną przewagę – to skutek uniknięcia podatku Belki. Przewaga ta będzie się znacząco zwiększać w kolejnych latach oszczędzania. Tak właśnie działa procent składany – im dłuższy okres oszczędzania, tym stopy zwrotu wyższe. Oczywiście wszystko zależy od uzyskania odpowiedniej stopy zwrotu – w instytucjach przyjmujących wpłaty na IKE najczęściej zależy ona od rodzaju strategii inwestycyjnej, jaką określi klient, i rzeczywiste wyniki inwestycyjne mogą być dużo lepsze lub gorsze – tutaj decyzję inwestycyjną musi najczęściej podjąć sam oszczędzający.

Wyniki inwestycyjne mogą się również znacznie wahać w okresach rocznych. W banku, zakładając lokatę, wiemy, co uzyskamy, w IKE – tak do końca nie. Jednak doświadczenie mówi, że przy inwestowaniu długoterminowym stopy zwrotu z inwestycji w instrumenty finansowe są wyższe niż stopy z lokat. Okupione to jest jednak wyższym ryzykiem.

W jutrzejszym odcinku o IKZE – formie oszczędzania, która daje natychmiastową korzyść podatkową w postaci odłożenia płatności podatku.

Romuald Gabrysz

Artykuł udostępniony przez www.podatki.biz

©2012 Kancelaria Partnerska Gabrysz i Doradcy. Dalsze rozpowszechnianie materiałów umieszczonych na tej stronie nie jest dozwolone.