Kancelaria Partnerska Gabrysz i Doradcy w Tychach. Bezpłatna Infolinia: 800 70 30 97

Optymalizacja podatkowa podatków osobistych (1)

Sukcesja finansowa

Optymalizacja podatkowa podatków osobistych (1)
06.12.2012

Różnorodność podatków płaconych przez osoby fizyczne jest w Polsce bardzo duża. Kiedy jednak rozmawiamy o podatkach osobistych, najczęściej koncentrujemy się na podatku dochodowym od osób fizycznych. Z istnienia innych rodzajów podatków zdajemy sobie sprawę zwykle w przypadku wystąpienia jakiejś konkretnej sytuacji życiowej – przy otrzymaniu spadku czy kupnie nieruchomości. Rozmawiając z wieloma osobami, odnoszę wrażenie, że większość podatników podchodzi do podatków w sposób dość fatalistyczny – wiadomo, że są, i wiadomo, że nie można uniknąć ich płacenia. Tymczasem to tylko część prawdy o podatkach.

Współczesne systemy podatkowe konstruowane są w sposób, który w założeniu ma uniemożliwić uchylanie się od opodatkowania. Są jednak co najmniej trzy przyczyny, dla których zawsze będzie możliwe legalne działanie zmierzające do zmniejszania obciążeń podatkowych.

Przyczyna I – Różnice w systemach podatkowych

Pierwsza z nich to różnice w systemach podatkowych różnych państw i różne stawki obowiązujących w nich podatków. Istnienie tzw. rajów podatkowych pozwala na takie prowadzenie swoich spraw, aby w efekcie płacone podatki były mniejsze – mimo że dochód (czy inna podstawa opodatkowania) pozostaje bez zmian.

Takie działania nazywamy najczęściej działaniami optymalizacyjnymi – zmierzają one do uniknięcia nadmiernego opodatkowania. Są to działania całkowicie legalne, choć spotykają się czasami ze sporą krytyką. Nie są to jednak rozwiązania tanie i wymagają zaangażowania sporego kapitału.

Przyczyna II – Błędy konstrukcyjne w systemie podatkowym

Jeżeli ustawodawca niezgodnie ze swoimi intencjami uchwali przepis umożliwiający podatnikom zmniejszenie zobowiązań podatkowych, podatnicy mają prawo z tego przepisu skorzystać. Swego czasu słynną (i gigantyczną) lukę podatkową stworzył przepis o darowiznach na rzecz osób fizycznych. System podatkowy jest na tyle skomplikowany, że trudno uniknąć takich błędów w legislacji. Jednak fakt, że przepis został (jak się po fakcie okazało) uchwalony w sposób umożliwiający zmniejszenie obciążeń podatkowych lub ich znaczne rozłożenie w czasie, nie stanowi przeszkody, aby z niego skorzystać w okresie, w którym obowiązuje.

Obecnie istnieje sporo rozwiązań, które umożliwiają w sposób legalny i w zgodzie z literą prawa minimalizować bieżące rozwiązania podatkowe. Rozwiązania te mają nierzadko charakter krótkotrwały – ustawodawca usuwa bowiem systematycznie pojawiające się luki prawne.

Przyczyna III – Intencje ustawodawcy

Ponieważ podatki pełnią nie tylko funkcję fiskalną, lecz także rolę swoistego regulatora i stymulatora procesów społecznych i gospodarczych ważnych dla ustawodawcy (czyli państwa), pojawiają się w przepisach rozwiązania podatkowe, których stosowanie pozwala wszystkim podatnikom podatku dochodowego od osób fizycznych, od spadków i darowizn czy np. podatku od nieruchomości osiągać korzyści podatkowe – najczęściej po spełnieniu ściśle określonych warunków.

Zwróćcie uwagę, że w czasach, w których istniały spore problemy mieszkaniowe, istniały również rozbudowane ulgi podatkowe mające stymulować budownictwo. Problemy demograficzne przyczyniły się do uchwalenia tzw. ulgi prorodzinnej. A widoczny gołym okiem kryzys ubezpieczeń społecznych skłania ustawodawcę do wprowadzania rozwiązań zachęcających podatników do samodzielnego odkładania części bieżących dochodów w celu zabezpieczenia sobie środków na późniejsze lata. Właśnie istnienie takich rozwiązań pozwala na dokonywanie działań optymalizacyjnych.

Czy optymalizacja podatkowa jest zła?

Kiedy mówimy o kimś, że unika płacenia podatków, mamy najczęściej na myśli osobę, która jest po prostu podatkowym przestępcą. Tymczasem istnieje bardzo duża różnica pomiędzy postępowaniem polegającym na łamaniu prawa, ukrywaniu dochodów, ukrywaniu źródeł dochodów itp. – to uchylanie się od opodatkowania – czyn, który jest wykroczeniem lub przestępstwem karnym albo karnym skarbowym.

Natomiast pojęcie unikania opodatkowania powinniśmy rezerwować na określenie działań, których celem jest legalne, zgodne z prawem zmniejszenie wysokości płaconych podatków lub odłożenie konieczności zapłacenia podatku na bardziej dogodny dla podatnika moment.

Istnieje więc zasadnicza różnica pomiędzy unikaniem opodatkowania a uchylaniem się od płacenia podatków – to pierwsze jest działaniem legalnym, w granicach prawa, często działaniem, na którym zależy ustawodawcy, to drugie to przestępstwo lub wykroczenie, ścigane i karane z urzędu.

W kwestiach związanych z unikaniem opodatkowania wielokrotnie już wypowiadały się sądy administracyjne. Zgodnie stwierdzają one, że jeśli podatnik może wybrać pomiędzy dwoma legalnymi sposobami postępowania, z których jeden spowoduje zmniejszenie lub odłożenie zobowiązania podatkowego, to ma do tego prawo, a organy podatkowe nie mogą takiego postępowania kwestionować.

Czym tak naprawdę jest optymalizacja podatkowa?

Nie ma ścisłej definicji optymalizacji podatkowej. Istotą optymalizacji jest po prostu zastosowanie rozwiązań, które w określonej sytuacji podatnika pozwolą mu zgodnie z prawem zapłacić podatek w mniejszej wysokości, zapłacić go później lub nie zapłacić wcale.

Ważne: podejmowanie działań optymalizacyjnych wymaga planowania, przewidywania skutków swoich decyzji – przed ich wdrożeniem. Najczęściej po dokonaniu transakcji, czynności itp. optymalizacja staje się niemożliwa lub bardzo utrudniona, a jej efekty bywają mniej spektakularne.

Oto prosty przykład:

Kupiłeś na pchlim targu stary zegar, płacąc za niego 1000 zł. Okazało się jednak, że nie pasuje do Twojego wnętrza tak, jak tego oczekiwałeś. Wystawiłeś go wobec tego na aukcji internetowej. Nieoczekiwanie cena, którą uzyskałeś wyniosła 8000 zł. W wyniku tej transakcji powstał dochód – w uproszczeniu różnica pomiędzy ceną zakupu a ceną sprzedaży. Jeżeli od końca miesiąca, w którym kupiłeś zegar nie minęło 6 miesięcy, zapłacisz od tego dochodu podatek. Jeżeli minęło – już nie.

Jeśli o tym nie wiedziałeś przed dokonaniem transakcji, to po jej zawarciu nie jesteś w stanie odwrócić skutków swoich działań. Mając tę wiedzę, możesz tak zaplanować przebieg transakcji, aby zakończyła się ona już po upływie 6 miesięcy – w ten sposób całkowicie legalnie uniknąłeś konieczności zapłaty podatku dochodowego od kwoty 7000 zł.

Przykład z zegarem pokazuje, że stosowanie optymalizacji podatkowej jest możliwe dla wszystkich podatników – bez względu na ich dochody i sposób zarabiania. Pamiętaj jednak o tym, że skuteczna optymalizacja wymaga wiedzy, określenia celów i planowania – połączenie tych elementów pozwoli Ci uzyskać zakładane korzyści w zakładanym czasie.

Planuj i korzystaj z legalnych rozwiązań

Jak już wspomniałem, ustawodawca za pomocą przepisów podatkowych stymuluje pewne zachowania podatników. Stosowane zachęty mają charakter krótko- i długoterminowy, pozwalają uzyskać korzyści, których wartość zależy nie tylko od sytuacji majątkowej podatnika, lecz także od zastosowania właściwej strategii, zaplanowania swoich działań w czasie i konsekwencji w stosowaniu.

W kolejnych odcinkach cyklu przedstawię na konkretnych przykładach skutki podatkowe korzystania z wybranych rozwiązań, ich zalety i wady oraz metody, jakimi każdy świadomy podatnik powinien się posługiwać, aby samodzielnie móc podejmować decyzje. Omówię w nich wybrane elementy planowania spadkowego i możliwości, jakie dają instrumenty inwestycyjne związane z planowaniem swojej przyszłości i emerytury.

Romuald Gabrysz

Artykuł udostępniony przez www.podatki.biz

©2012 Kancelaria Partnerska Gabrysz i Doradcy. Dalsze rozpowszechnianie materiałów umieszczonych na tej stronie nie jest dozwolone.